Sửa đổi hai nhóm nội dung lớn
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình gửi Chính phủ đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026 nhằm tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau gần 2 năm triển khai Luật Đất đai 2024, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành hơn 26 văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn thi hành nhằm xử lý các bất cập trong thực tiễn.
Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai. Nhiều nội dung hiện mới được quy định tại các nghị định cần được luật hóa để bảo đảm tính ổn định, thống nhất và lâu dài.
Theo đó, dự thảo luật tập trung sửa đổi hai nhóm nội dung lớn. Thứ nhất là các quy định nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Thứ hai là nhóm quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất luật hóa nhiều cơ chế, chính sách đang được áp dụng theo Nghị quyết 254/2025 về tháo gỡ khó khăn trong tổ chức thi hành Luật Đất đai cùng các nghị định hướng dẫn như Nghị định 226/2025, Nghị định 49/2026, Nghị định 50/2026 và Nghị quyết 66.3/2025/NQ-CP.
Các nội dung được đề xuất sửa đổi, bổ sung khá toàn diện, liên quan đến giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; tách thửa, hợp thửa đất và giải quyết tranh chấp đất đai.
Ngoài ra, Bộ cũng đề xuất bổ sung quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa; xử lý đối với trường hợp vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014; cơ chế bồi thường trong trường hợp đặc thù và chế độ sử dụng đối với một số loại đất.
Dự thảo cũng đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến thẩm quyền quản lý nhà nước về đất đai để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, nhiều thuật ngữ như “huyện”, “cấp huyện”, “thị trấn” sẽ được thay thế hoặc bãi bỏ...
Siết giao dịch đất trong thời gian chờ thu hồi
Tại dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị điều chỉnh quyền của người sử dụng đất khi nhà chức trách có thông báo thu hồi nhưng chưa đưa ra quyết định.
Thực tế cho thấy, trong thời gian chờ thu hồi, người sở hữu đất vẫn có thể chuyển nhượng, tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng (sổ đỏ). Song thực tế phát sinh tình trạng mua bán "đón đền bù" nhằm trục lợi chính sách.
Để khắc phục, Bộ đề xuất theo hướng người nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất chỉ được hưởng quyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tương ứng với người có đất bị thu hồi trước đó.
Việc siết giao dịch đất trong thời gian chờ thu hồi, theo cơ quan soạn thảo, sẽ hạn chế tình trạng đầu cơ, đảm bảo công bằng trong chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Cũng tại dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết hơn chục năm qua vẫn tồn tại lượng lớn giao dịch chuyển nhượng đất đai gặp vướng mắc pháp lý.
Theo đó, các trường hợp mua bán nhà bằng giấy viết tay không được cấp quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Người sở hữu đất bị hạn chế giao dịch, thế chấp và tiềm ẩn phát sinh tranh chấp.
Do đó, để đảm bảo quyền lợi người dân, Bộ đề xuất công nhận quyền sử dụng đất với các trường hợp mua bán bằng giấy viết tay trong giai đoạn từ sau ngày 1/7/2014 đến 1/8/2024 - thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực.